Onze winters worden zachter, sneeuw is steeds vaker een uitzondering en de klimaatopwarming doet sommigen twijfelen aan het nut van winterbanden. Waarom zou je nog investeren in een extra set banden als het in België nauwelijks vriest?
Volgens VAB is dat een verkeerde redenering. Winterbanden bewijzen hun nut niet alleen op sneeuw en ijs, maar ook bij lage temperaturen en op natte wegen. Bovendien worden moderne auto’s steeds zwaarder en krachtiger, waardoor een goede grip belangrijker wordt dan ooit. We legden een aantal stellingen voor aan VAB-woordvoerder Gert Verhoeven.
Zijn winterbanden door de klimaatopwarming niet stilaan overbodig?
Het is een begrijpelijke vraag. De Belgische winters zijn doorgaans niet meer zo streng als enkele decennia geleden en dagen met een dik sneeuwtapijt zijn eerder uitzondering dan regel. Toch wil dat niet zeggen dat winterbanden hun nut verloren hebben en de verklaring ligt bij de rubbersamenstelling. Winterbanden zijn immers geen gewone zomerbanden met een grover profiel. Ze worden vervaardigd uit een andere rubbermix die bij lage temperaturen soepeler blijft. Daardoor kan de band zich beter aanpassen aan het wegdek en onder geschikte omstandigheden meer grip ontwikkelen.
Volgens Gert Verhoeven ligt het omslagpunt rond 7 graden Celsius. Onder die temperatuur kunnen winterbanden hun specifieke eigenschappen beter benutten. Het hoeft dus helemaal niet te sneeuwen of te vriezen om er voordeel uit te halen. Al is die grens van 7 graden geen absolute natuurwet: de werkelijke prestaties hangen ook af van de band, het wegdek en de weersomstandigheden.
Bovendien zijn niet alle winterbanden hetzelfde. Banden voor Midden-Europa worden ontwikkeld voor de relatief milde winters die we ook in België kennen, met temperaturen rond het vriespunt. In Scandinavië, waar temperaturen van -10 tot -30 graden geen uitzondering zijn, worden andere rubbersamenstellingen en bandentypes gebruikt.
Maar onze winters zijn tegenwoordig toch vooral nat?
Precies daarom blijven winterbanden volgens VAB interessant. Winterbanden zijn niet alleen ontwikkeld om grip te bieden op sneeuw, maar moeten ook goed functioneren op koude en natte wegen. Het profiel speelt daarbij een belangrijke rol. Winterbanden beschikken over talrijke kleine insnijdingen, de zogenaamde lamellen, die extra aangrijpingsranden creëren. Op sneeuw en gladde ondergronden helpen die om tractie te vinden. De grotere profielgroeven voeren op hun beurt water en smeltende sneeuw af.
Volgens Verhoeven is dat absoluut relevant voor België, waar hevige regenbuien in combinatie met spoorvorming op de wegen het risico op aquaplaning vergroten. Winterbanden zijn bovendien in bepaalde uitvoeringen smaller dan hun zomerse tegenhangers, wat bij veel water op het wegdek een voordeel kan opleveren.
Toch is enige nuance nodig. Een winterband is niet automatisch de beste regenband. Bij hogere temperaturen kunnen goede zomerbanden op nat asfalt zelfs beter remmen. Het voordeel van winterbanden situeert zich vooral in de koude omstandigheden waarvoor ze ontworpen zijn. En ook de profieldiepte is belangrijk. VAB raadt aan om het winterseizoen met minstens 4 millimeter profiel te beginnen. Dat is aanzienlijk meer dan de Belgische wettelijke minimumdiepte van 1,6 millimeter voor personenwagenbanden, maar het zorgt ervoor dat de band zijn winterse eigenschappen langer kan behouden.
Hebben winterbanden op iedere auto evenveel zin?
Niet noodzakelijk. Wie een oldtimer of sportwagen bezit die tijdens de wintermaanden veilig in de garage blijft, heeft weinig reden om in winterbanden te investeren. Maar voor een auto waarop je dagelijks moet kunnen rekenen, ziet VAB wel degelijk voordelen. Opvallend is dat de opmars van elektrische auto’s het belang van banden nog vergroot. Een doorsnee elektrische gezinswagen beschikt vandaag vaak over 200 tot 300 pk. Vermogens die twintig jaar geleden eerder met sportwagens werden geassocieerd, zijn ondertussen heel gewoon geworden. Daar komt bij dat elektrische auto’s doorgaans zwaarder zijn door hun batterijpakket en hun maximale motorkoppel vrijwel onmiddellijk kunnen leveren. Veel modellen beschikken bovendien over achterwielaandrijving.
Dat maakt goede banden heel belangrijk. Niet alleen om de beschikbare aandrijfkracht op het asfalt over te brengen, maar vooral om veilig te kunnen remmen en sturen. Winterbanden kunnen daarbij een belangrijke bijdrage leveren wanneer de omstandigheden daarom vragen. Het extra gewicht van een elektrische auto maakt overigens niet automatisch dat hij minder grip heeft, maar het stelt wel hogere eisen aan de banden op het voertuig. De juiste bandenmaat, de draagvermogenindex en de bandenspanning blijven essentieel.
Moderne auto’s hebben toch ABS, ESP en allerlei rijhulpsystemen?
Dat klopt, maar al die elektronica heeft één belangrijke beperking: ze kan geen grip creëren die er niet is. ABS voorkomt dat de wielen tijdens het remmen blokkeren, ESP helpt de auto stabiel te houden en tractiecontrole beperkt het doorslippen van de aangedreven wielen. Maar uiteindelijk moeten al die ingrepen via de banden op het wegdek worden overgebracht. Wanneer een band onvoldoende grip heeft, kunnen de elektronische systemen dat maar gedeeltelijk compenseren. Zelfs vierwielaandrijving biedt dan geen wonderoplossing. Vier aangedreven wielen kunnen helpen om op een gladde ondergrond te vertrekken, maar verkorten op zichzelf de remweg niet.
Verhoeven benadrukt daarom dat banden een van de belangrijkste onderdelen van de actieve veiligheid blijven. Een moderne auto met alle mogelijke rijhulpsystemen kan op slechte banden minder veilig zijn dan een eenvoudiger model met banden die wel geschikt zijn voor de omstandigheden.
Zijn vierseizoensbanden geen interessanter alternatief?
Voor heel wat Belgische automobilisten kunnen vierseizoensbanden, ook wel all-seasonbanden genoemd, een verstandig compromis zijn. Ze combineren eigenschappen van zomer- en winterbanden en maken de halfjaarlijkse bandenwissel overbodig. Het grote voordeel is het gebruiksgemak. Wie voornamelijk in België rijdt, weinig kilometers aflegt en bij uitzonderlijk zwaar winterweer de auto kan laten staan, kan met kwalitatieve vierseizoensbanden prima uit de voeten.
Maar een compromis blijft een compromis. Een goede zomerband presteert doorgaans beter bij warm weer, terwijl een gespecialiseerde winterband meer grip kan bieden bij uitgesproken winterse omstandigheden. Vooral op sneeuw en ijs zijn de verschillen tussen bandentypes en individuele modellen belangrijk. Daarom is het verstandig om bij de aankoop niet alleen naar de benaming ‘all-season’ te kijken, maar ook naar onafhankelijke bandentests. Voor wie in de winter naar de bergen trekt, is bovendien het 3PMSF-symbool belangrijk: het bergpictogram met drie sneeuwvlokkenpieken en een sneeuwvlok, dat aangeeft dat de band aan een vastgelegde sneeuwgriptest voldoet.
VAB wijst daarnaast op enkele nadelen. Vierseizoensbanden zijn doorgaans duurder in aankoop dan vergelijkbare zomerbanden en kunnen, afhankelijk van het model en gebruik, sneller slijten. Vooral bij zware, krachtige auto’s of bestuurders met een sportieve rijstijl kan een afzonderlijke zomer- en winterset interessanter zijn.
Is rijden met winterbanden niet veel duurder?
Op het eerste gezicht wel. Je moet immers een tweede set banden aanschaffen en doorgaans twee keer per jaar langs de bandencentrale. Maar volgens VAB moet je de investering over een langere periode bekijken. Terwijl de winterbanden gemonteerd zijn, slijten de zomerbanden niet, en omgekeerd. Je koopt dus weliswaar meer banden tegelijk, maar je spreidt de slijtage over twee sets. De werkelijke meerkosten zitten vooral in de bandenwissels, eventuele opslagkosten en de extra investering bij aankoop. Wie een afzonderlijke set velgen gebruikt, kan het wisselen op termijn eenvoudiger maken.
Verhoeven ziet bovendien een bijkomend voordeel in de aan te raden bandencontrole twee keer per jaar. Omdat auto’s minder vaak naar de technische keuring moeten, worden sommige problemen pas laat ontdekt. Bij een bandenwissel kan de specialist beschadigingen aan de flank, ongelijkmatige slijtage of problemen met de wielgeometrie sneller opmerken. Een stoeprand of verkeersdrempel iets te enthousiast nemen, kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de wieluitlijning. Wanneer zoiets tijdig wordt vastgesteld, kan dat onnodige bandenslijtage en extra kosten voorkomen.
Hoe overtuig je automobilisten die nooit winterbanden hebben gebruikt?
Volgens VAB ligt het belangrijkste argument niet alleen bij de meetbare remweg of de technische eigenschappen van de band. Het gaat ook om het vertrouwen van de bestuurder. De ervaring van de VAB Rijschool leert dat heel wat automobilisten weinig ervaring hebben met echt winterse rijomstandigheden. Een besneeuwde helling, een glad kruispunt of een parkeerplaats waarop de auto nauwelijks vooruitkomt, kan dan behoorlijk wat stress veroorzaken. Winterbanden kunnen net in die situaties het verschil maken. De wetenschap dat je makkelijker kunt vertrekken, meer controle behoudt tijdens het sturen en onder winterse omstandigheden beter kunt remmen, geeft bestuurders extra vertrouwen. Maar Verhoeven benadrukt dat winterbanden geen vrijgeleide zijn om sneller te rijden. Ook met de beste winterbanden moet je je snelheid aanpassen, voldoende afstand houden en rekening houden met een langere remweg op gladde wegen.
De conclusie van VAB is dan ook duidelijk: winterbanden zijn niet uitsluitend bedoeld voor automobilisten die op wintersport vertrekken. Ook in een land met relatief zachte winters zoals België kunnen ze bijdragen aan de veiligheid en de betrouwbaarheid van de dagelijkse mobiliteit.
