zaterdag, 23 mei 2020

ESP: 25 jaar oud en vandaag onmisbaar in elke auto

Geschreven door  Stijn Blanckaert
ESP: 25 jaar oud en vandaag onmisbaar in elke auto © Daimler AG
Sinds eind 2011 zijn alle nieuwe auto’s in Europa er verplicht mee uitgerust, en het heeft al talloze ongevallen voorkomen en zelfs levens gered: ESP of Electronic Stability Program. Eigenlijk moeten we Mercedes bedanken, want zonder de mislukte elandtest uit 1997 was de 25 jaar geleden voor het eerst in een auto ingebouwde levensreddende veiligheidsuitrusting vandaag misschien geen gemeengoed. 


Mercedes Benz S600 Coupé

Mercedes-Benz heeft de eerste generatie van ESP in 1995 op de markt gebracht als standaarduitrusting op haar absolute topmodel, de S600 Coupé met twaalfcilinder. Het actieve stabiliteitscontrolesysteem werd ontwikkeld door Bosch en heeft tot nu toe vele duizenden levens gered. Dat heeft voor een groot stuk te maken met de faliekant mislukte elandtest uit 1997 die de toen nieuwe Mercedes A-Klasse op een niet zo positieve manier onder de aandacht heeft gebracht. Maar uiteindelijk bleek die test wel een belangrijk keerpunt, omdat hij er mee voor zorgde dat ESP veel sneller dan verwacht deel is gaan uitmaken van de standaarduitrusting van auto’s. 

Elandtest

Een totale PR-ramp. Anders kan je het falen van de nieuwe A-klasse op het Zweedse asfalt in 1997 niet verklaren. Bij een ontwijkmanoeuvre van het Zweedse tijdschrift Teknikens Värld dat bekend zou worden als de elandtest kwam de A-Klasse op zijn zijkant en daarna zelfs op zijn dak terecht. Het veiligheidsimago van Mercedes-Benz, dat met de A-Klasse voor het eerst een compacte auto had gelanceerd, werd zwaar aangetast. 

Het merk moest snel bijsturen. De productie werd onmiddellijk stopgezet, en alle A-Klasses werden uitgerust met ESP, dat de auto in zo’n situatie onder controle hield. Een erg slimme zet, want dat stabiliteitsprogramma, dat oorspronkelijk dus alleen standaard was op de peperdure Mercedessen uit het topgamma, werd zo onmiddellijk op een veel grotere schaal gebouwd en kwam ook binnen het bereik van minder gefortuneerde Mercedesklanten.

Audi TT Quattro 1997

Ook de Audi TT ging de mist in

Twee jaar later werd ook concurrent Audi getroffen: een reeks ongelukken met de eerste generatie van de TT sportcoupé dwong de fabrikant om ESP en een kofferspoiler toe te voegen. Bij hoge snelheden en plotselinge veranderingen in de belasting ging de eerste TT namelijk onverwacht zwaar oversturen, wat tot ongevallen kon leiden. Ook hier werd ESP dus snel standaard gemaakt.

De problemen van Mercedes en Audi waren twee elementen die uiteindelijk hielpen om ESP sneller gemeengoed te laten worden. Niemand ontkent de gigantische veiligheidsvoordelen van het systeem, en sinds november 2011 moet elke nieuwe auto in Europa over ESP beschikken, terwijl het sinds 2014 het ook verplicht is voor bedrijfsvoertuigen. 

ESP Mazda 2017

Hoe ESP werkt

ESP, ESC (Electronic Stability Control), DSC (Dynamic Stability Control),… zijn allemaal namen die dezelfde lading dekken.

25 keer per seconde vergelijken sensoren de rijrichting en de stuurbeweging. Als de auto van de gekozen koers afwijkt, vermindert het motormanagementsysteem het vermogen, terwijl reminterventies op de afzonderlijke wielen de auto stabiliseren tot de rijrichting en de stuurbeweging weer samenvallen. Zo kan een stuurfout nog gecorrigeerd worden voor een ongeval onvermijdelijk wordt, al blijven de wetten van de fysica ook mét ESP gelden, en is een stabiliteitscontrolesysteem geen garantie op nul ongevallen.

Onderstuur en Overstuur

Ruwweg leiden twee rijomstandigheden ertoe dat de auto van zijn pad afwijkt. Het gaat om onderstuur en overstuur. 

Bij onderstuur glijdt de auto uit de bocht over de vooras. Het ESP zal in dat geval door remimpulsen aan het binnenste achterwiel een koppel genereren dat de radius verkleint, waardoor de auto alsnog de bocht neemt. De meeste auto’s zijn eerder onderstuurd. Dat wordt ook bewust gedaan door de constructeurs, omdat onderstuur makkelijker controleerbaar is door eenvoudig gas te lossen.

Bij overstuur –voor liefhebbers veel leuker, maar voor leken gevaarlijker omdat het moeilijker te controleren is – “breekt” de auto achteraan uit, en dreigt hij om zijn as te gaan. De achterzijde haalt als het ware de voorzijde in. Dit komt bijvoorbeeld voor bij achterwielaangedreven auto’s wanneer de aangedreven achterwielen grip verliezen in een bocht. ESP gaat dit tegen door met rempulsen aan het buitenste voorwiel de auto af te remmen en zo een impuls tegen de draaibeweging te geven. De auto blijft dan op de weg.

Intussen heeft een modern ESP nog meer functies: reminterventies stabiliseren hoge en zware voertuigen, bestelwagens en campers tijdens snelle uitwijkmanoeuvres. De sensoren detecteren ook een slingerende aanhanger en de remimpulsen kalmeren het span sneller en veiliger dan een bestuurder zou kunnen. 

Voor op het circuit kan de stabiliteitscontrole worden ingesteld op een meer tolerante modus - of soms volledig worden uitgeschakeld. Zo laat het stabiliteitscontrolesysteem van de M- en AMG-versies van BMW en Mercedes bijvoorbeeld een beperkte mate van overstuur toe in de sportiefste setting. Het volledig uitschakelen van het ESP is op sommige van die pk-monsters ook mogelijk, maar enkel aangeraden bij circuituitstapjes met een ervaren coureur achter het stuurwiel. 

Naast auto’s, vrachtwagens en aanhangwagens zijn ook motorfietsen nu makkelijker te besturen met ESP, dat voor het eerst geïntroduceerd werd door Bosch op de KTM 1190 Adventure in 2013. 

Contact

YesYes BV
Veenstraat 10
B-3630 Maasmechelen

BTW: BE 0883 567 853

© Copyright autonieuws.be 2018 - Disclaimer & Privacy